Ekonomik Büyümeyi Destekleyen Depolar, Hükümetlerin Göz Bebeği Olmalı

Depolama iş kolu; 215 bin kişiye istihdam sağlayabilir, 22,8 milyar dolar ciro getirebilir ve 8,5 milyar dolarlık İktisadi Katma Değer yaratabilir. Bu yüzden T.C. Hükümetleri, depolama iş kolunu ekonomik büyümenin “motoru” olarak görmeli ve depolama iş kolunu “göz bebeği” gibi korumalıdır. 

Gelecek 5 yıl içinde ihtiyaç duyulacak olan 25 Milyon m2 (1) depolama alanı, Türkiye’deki lojistik firmalarına (3PL) ait olursa 3PL şirketler; %72’si mavi yakalı depocu, 17’si beyaz yakalı ofis çalışanı, %11’i yönetici olmak üzere 215.000 kişiyi istihdam (21) edebilir. Buna ilaveten 3PL şirketler, her yıl 22,8 milyar dolar ciro (3) elde edilebilir ve her yıl 8,5 milyar dolar (4) iktisadi katma değer (5) üretilebilir.

3PL’ler tarafından depolama hizmeti veya “depolama” iş kolunun getireceği bu direkt kazanımlara ilaveten devletin alacağı vergiler, 25 Milyon m2 depolama alanının inşa edilmesi için Devlet, Hazineye ait arazileri depo (sıcaklık kontrollü, normal, açık depolama) yapmak şartı ile 3PL’lere “bedelsiz” vermeli veya “çok düşük” fiyatla “uzun süre” kiralayabilir ve fakat Devlet, mutlaka bu 3PL firmaları (gelir, kâr, verim, iş hacmi) düzenli kontrol etmelidir. Depo inşaatları, inşaat merkezli diğer iş kollarını da kapsayacak şekilde milyarlarca dolarlık cironun elde edilmesi ve iktisadi katma değerin üretilmesi, inşaatlarda ve inşaatla ilişki sektörlerde çalışacak on binlerce kişinin istihdam edilmesi, istihdam edilen çalışanların yapacağı harcamaların ekonomiye girmesi, vergi geliri gibi birçok direkt ve dolaylı maddi kazanımın oluşmasını sağlayabilir.

Sağlıklı sürdürülebilir büyüme ve refah artışı için Türkiye, her sene en az “15-20 Milyar dolar” (6) Doğrudan Yabancı Yatırım (FDI &DYY) almalıdır. Bu DDY’nin en az yarısı, depolanması zorunlu olan “mal” yani “üretim, toptan, perakende” sektörü olursa (7) her yıl için 150-200 Bin m2 (8) depolama alanı gerekir.

E-ticaret, beklenenden daha hızlı gelişiyor ve büyüyor. Depolanan ve dağıtılan yaklaşık 900 milyar liralık değerindeki e-ticaret ürünleri (9) için Türkiye’de yaklaşık 3,5 milyon m2 e-ticaret amaçlı depolama alanı olması (8) gerekir. Ayrıca iadeler, e-ticarette daha fazla depolama alanı ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır.

DYY yatırımı veya e-ticaret için uygun niteliklere sahip yeterli sayıda depolama alanı var mı? Maalesef YOK.

Normal ticaret için yokken DDY ve e-ticaret için olmaması, gayet doğaldır.

Ürünlerin güvenli ve verimli bir şekilde depolanması, ticaretin hızlanması ve arz güvenliği demektir. Bu bakış açısına göre depolama, sadece bir “saklama alanı” değil; istihdam yaratan, ihracatı kolaylaştıran ve yatırımı çeken ana bir sektördür. Depolama faaliyetlerinin basit bir ihtiyaç değil, ekonomiyi ileriye taşıyacak asıl güç (motor) olarak görülmesi ve bu alana öncelikli yatırım yapılmalıdır

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetleri, “depolama iş kolunu” ekonomik büyümenin “motoru” olarak görmelidir. Zira;

• Depolama iş kolu, sadece pasif bir ürün saklama alanı değil GSYH’ye doğrudan milyarlarca dolar katkı sağlayan ve yüz binlerce yeni iş imkânı yaratabilen aktif bir ekonomik güçtür.
• Yeni nesil depolar; robotik, yapay zekâ ve sürdürülebilir enerji gibi ileri teknolojilerin uygulama alanıdır. Bu binalara yapılan yatırım, ülkenin teknolojik altyapısının ve inşaat kalitesinin yüksek seviyeli yatırımları çekebilecek kapasitede olduğunu test eder.
• Depo alanlarına olan talep, doğrudan üretim ve satış (e-ticaret, perakende) ile ilişkilidir. Büyük ve modern depoların inşa edilmesi, depo yatırımları, üretim ve tüketim ile ekonominin canlı kalacağına dair bir inancın göstergesidir.
• Lojistik gayrimenkulleri (depolar), son yıllarda ofis veya alışveriş merkezi yatırımlarına kıyasla çok daha yüksek getiri sağlamıştır. Türkiye’de depo yatırımlarının artması, küresel fonların ülkeyi hâlâ kârlı ve istikrarlı bir yatırım merkezi olarak gördüğünü kanıtlar.
• Şirketler, yabancı yatırımcılar, özellikle pandemi etkisiyle tedarik zincirlerindeki kırılganlıklar nedeniyle “uzakta üretim” yerine tüketim noktasına yakın bölgelerde üretime (nearshoring) yönelmektedir. Bu durum, “üretici” ülke olan Türkiye için önemli potansiyel olup bu yatırımcılar, üretim ve satış için mutlaka depolama alanına ihtiyaç duyacaktır.
• Pandemi ve Süveyş Kanalı kapanması, şirketlerin “tam zamanında (just-in-time) üretim” yerine “her ihtimale karşı (just-in-case)” modeline geçmesi, şirketlerin daha büyük miktarlarda stok tutmasına ve dolayısıyla daha geniş depolama alanlarına yatırım yapmasına neden olmaktadır.

Depolama iş kolu, Türkiye’nin ekonomik büyümesi ve yatırım merkezi olması için çok etkili olacaktır.

İşte bu yüzden Türkiye Cumhuriyeti Hükümetleri, depolama iş kolunu “göz bebeği” gibi görüp korumalı ve desteklemelidir.

(1) Bugün Türkiye’de en az 40 Milyon m2 depolama alanı olması gerekirken maalesef ölçülebilen 12 Milyon M2 (tamamı İstanbul ve Kocaeli) olmak üzere Türkiye geneli için toplam depolama alanı, bugün itibariyle 20-25 milyon m2 tahmin edilebilir. Gelecek 5 yıl içinde, 25 milyon m2 ilave depolama alanına ihtiyaç duyulacaktır. https://deportak.com/depo-ariyoruz-ama-bulamiyoruz/ ve https://www.o2lc.com/turkiyede-kac-m2-depolama-alani-var-ve-kac-m2-olmali/

(2) Prologis’in 29 deposunun “çalışan sayısı/m2” verisi esas alınarak hesaplandı. Driving Employment Growth Within The UK’s Logistics Sector, https://www.prologis.co.uk/insights/research/critical-infrastructure-driving-employment-growth-within-uks-logistics-sector

(3-4) Prologis’in “çalışan sayısı/m2” verileri ve TÜİK’in “Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri, 2024” verileri esas alınarak hesaplandı.

(5) Katma değer: Bir firmanın, sektörün/alt sektörün (örneğin imalat/metal imalat) veya ekonominin yarattığı refahın ölçülmesinde kullanılan bir terimdir. Firma düzeyinde katma değer, bir firmanın satın aldığı mal ve hizmetlerini, satın alınabilir ürünlere dönüştürerek elde ettiği değerdir. Verimlilik ölçüsü olarak da kullanılan katma değer, makro düzeyde ekonomilerin veya sektörlerin uluslararası karşılaştırmalarında tek “çıktı” ölçüsüdür. Bir ülkenin bütün çıktısını gösteren gayri safi yurtiçi hasıla, farklı sektörlerin katma değerini içerir ve tek tek kurumların katma değerlerinin toplamıdır. Üretim sürecinin verimlilik ölçütü olarak, üretilen birimler türünden fiziksel çıktıların miktarı yeterli görülebilir (ancak bu gösterge, tek başına ürünün müşteri gözünden “değerini” yansıtmaz). Katma değer ise üretimin etkinliğinin yanı sıra firmanın yarattığı ek refahın da ölçüsüdür. https://argemip.org/storage/media/158/ar-ge-katma-deger-olcme-ve-degerleme.pdf,

(6-7) 2025 yılında “yatırım” amaçlı DDY, yaklaşık 9,6 milyar dolar olup bunun %63’ü depolama gerektiren imalat (%31,3) ve toptan & perakende (%31,6) sektörleridir. https://ticaret.gov.tr/hizmet-ticareti/yurtdisi-yatirimlar/uluslararasi-yatirim-istatistikleri

(8) Savills, Prologis ve CBRE gibi lojistik amaçlı uluslararası ticari gayrimenkul uzmanlarının raporlarına göre her 1 Milyar Euro değerindeki üretim yatırım için ilave 18.000 M2 depolama alanı, normal perakende mağazacılığına göre e-ticaret için 3 katı daha fazla depolama alanı ve her 1 Milyar dolarlık e-ticaret satış artışı için yaklaşık 116.000 M2 depolama alanı gerekebilir.  Ayrıca okumanızı tavsiye ederim https://www.o2lc.com/daha-fazla-e-ticaret-daha-fazla-depolama-ihtiyaci-daha-fazla-depo-alani/ ; https://deportak.com/depo-ariyoruz-ama-bulamiyoruz/ ; https://www.o2lc.com/turkiyede-kac-m2-depolama-alani-var-ve-kac-m2-olmali/

(9) Spor ve outdoor (28,81 milyar TL); Medikal, Kişisel Bakım, Kozmetik (90,72 milyar TL); Ev, Bahçe, Mobilya, Dekorasyon (143,75 milyar TL); Beyaz Eşya ve Küçük Ev Aletleri (173,89 milyar TL); Elektronik (176,92 milyar TL); Giyim, Ayakkabı, Aksesuar (301,34 milyar TL), T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü, 2025